दाद म्हणजे काय?

शिंगल्स, ज्याला नागीण झोस्टर देखील म्हणतात, हा एक विषाणूजन्य संसर्ग आहे ज्यामुळे वेदनादायक पुरळ येते. हे व्हेरिसेला-झोस्टर विषाणूमुळे होते, त्याच विषाणूमुळे चिकनपॉक्स होतो. शिंगल्स व्हेरिसेला-झोस्टर विषाणूच्या पुन: सक्रियतेमुळे होतो, जो एखाद्या व्यक्तीला कांजिण्या झाल्यानंतर शरीरात सुप्त राहतो.

शिंगल्सच्या लक्षणांमध्ये सामान्यत: खाज सुटणे, जळजळ होणे आणि मुंग्या येणे या संवेदनांसह शरीराच्या एका बाजूला दिसणारे वेदनादायक, फोड येणे यांचा समावेश होतो. शिंगल्सचे निदान सहसा वैशिष्ट्यपूर्ण लक्षणे आणि पुरळ दिसण्याच्या आधारावर केले जाते. काही प्रकरणांमध्ये, निदानाची पुष्टी करण्यासाठी आरोग्य सेवा प्रदाता व्हायरल कल्चर किंवा पॉलिमरेझ चेन रिएक्शन (PCR) चाचणी करू शकतात. ज्या लोकांना कांजिण्या झाल्या आहेत त्यांना शिंगल्स होण्याचा धोका असतो, विशेषत: जेव्हा ते मोठे होतात किंवा त्यांची रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत होते.

शिंगल्स लस म्हणजे काय आणि ती कशी मदत करते?

शिंगल्स लस ही शिंगल्सच्या विकासाविरूद्ध प्रतिबंधात्मक उपाय आहे, व्हेरिसेला-झोस्टर विषाणूमुळे होणारा एक वेदनादायक विषाणू संसर्ग, तोच विषाणू चिकनपॉक्ससाठी जबाबदार आहे. व्हॅरिसेला-झोस्टर विषाणू ओळखण्याची आणि त्यांच्याशी लढण्याची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवून, शिंगल्स आणि त्याच्याशी संबंधित गुंतागुंत होण्याचा धोका कमी करून ही लस कार्य करते. ही एक रीकॉम्बिनंट सबयुनिट लस आहे, म्हणजे त्यात संपूर्ण विषाणूऐवजी व्हेरिसेला-झोस्टर विषाणूचा विशिष्ट भाग असतो.

शिंगल्स लसीकरण कोणाला आणि केव्हा करावे?

50 वर्षे आणि त्याहून अधिक वयाच्या प्रौढांसाठी शिंगल्स लसीकरणाची शिफारस केली जाते, त्यांना भूतकाळात कांजिण्या किंवा शिंगल्स झाला असला तरीही. हे दोन डोसची मालिका म्हणून प्रशासित केले जाते, पहिल्या डोसच्या 2 ते 6 महिन्यांनंतर दुसरा डोस दिला जातो.

लस प्रामुख्याने 50 आणि त्याहून अधिक वयाच्या प्रौढांसाठी शिफारस केली जाते, परंतु काही विशिष्ट प्रकरणांमध्ये 50 ते 49 वयोगटातील व्यक्तींसाठी ती विचारात घेतली जाऊ शकते, विशेषत: जर त्यांच्यात काही वैद्यकीय परिस्थिती किंवा जोखीम घटक असतील ज्यामुळे त्यांना शिंगल्स किंवा विषाणूपासून गुंतागुंत होण्याची शक्यता वाढते. जरी एखाद्याला पूर्वी शिंगल्स झाला असेल, तरीही लस देण्याची शिफारस केली जाते. याचे कारण असे की शिंगल्सची पुनरावृत्ती होऊ शकते आणि लस पुनरावृत्ती होण्याचा धोका कमी करण्यास आणि पुन्हा उद्भवल्यास लक्षणांची तीव्रता कमी करण्यास मदत करू शकते.

विशिष्ट वैद्यकीय परिस्थिती असलेल्या किंवा रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत करणारी औषधे घेत असलेल्या लोकांना शिंगल्स होण्याचा धोका वाढू शकतो. अशा प्रकरणांमध्ये, लसीकरणाची अजूनही शिफारस केली जाऊ शकते, परंतु सर्वोत्तम कृती ठरवण्यासाठी आरोग्य सेवा प्रदात्याशी सल्लामसलत करणे महत्त्वाचे आहे.